Wenen buiten de gebaande paden: wat de meeste bezoekers missen
Wenen is gemakkelijk te bezoeken op de standaardroute — Stephansdom, Hofburg, Schönbrunn, Belvedere, Naschmarkt, Musikverein — en de standaardroute is uitstekend. Maar de stad heeft lagen die de meeste bezoekers niet zien, en sommige van die lagen zijn zo goed als de grote bezienswaardigheden en minder druk dan vergelijkbare bezienswaardigheden elders in Europa.
De Zentralfriedhof: de stilteplek
De Zentralfriedhof (Centrale Begraafplaats, Simmeringer Hauptstrasse 234, 11e district) is een van de grootste begraafplaatsen ter wereld — 2,5 km², meer dan drie miljoen begravenen, 330.000 graven. Voor bezoekers is het de graven van de componisten die de begraafplaats bijzonder maken: Beethoven (grafnummer 29A/29), Schubert (29A/28), Brahms (32B/3), Johann Strauss vader en zoon (32A/1 en 32B/1), Gluck, Wolf, Suppé, en een gedenkteken voor Mozart (wiens werkelijke graf in Sankt Marx ligt).
Maar de begraafplaats is ook een wandelruimte die Weense architectuurgeschiedenis comprimerend toont. De Max Hegele-kerk (Dr.-Karl-Lueger-Gedächtniskirche) in de centrale as, de Jugendstil-kapellen aan de hoofdingang, de Joodse afdeling met grafstenen uit de 19e eeuw — dit is een plek om een uur in te wandelen, niet alleen om de bekende namen te vinden.
Bereikbaarheid: Tram 6 of 71 vanuit het centrum naar Zentralfriedhof 2. Tor. Gratis toegang.
Otto Wagner: de stad als architectuurmuseum
Otto Wagner (1841–1918) transformeerde Wenen meer dan enig andere architect van zijn generatie, en zijn werk staat verspreid over de hele stad als een samenhangend programma van modern stedelijk ontwerp.
De Postsparkasse (Georg-Coch-Platz 2, 1e district) — de Oostenrijkse Postsparkasse, gebouwd 1904–1912. De gevel van marmer en aluminium steunen (de eerste functioneel gemetalen gevelbekleding in Europa) is een van de belangrijkste gebouwen in de architectuurgeschiedenis. Het interieur — de bankhal met zijn glazen plafond en aluminium meubels — is vrij toegankelijk als werkende bank.
De Stadtbahn-paviljoenen — Wagner ontwierp de gehele Stadtbahn-infrastructuur (voorloper van de huidige metro) in Jugendstil, inclusief de stations. De paviljoens bij het Karlsplatz-station zijn nu musea (€5 toegang); de station-paviljoens bij Hietzing zijn bewaard als historische structuren. De lijn langs de Wienzeile (nu de U4) gebruikt Wagner-stations die bijna ongewijzigd zijn.
Die Kirche am Steinhof (Baumgartner Höhe 1, 14e district) — de kapel van het psychiatrisch ziekenhuis Steinhof, gebouwd 1904–1907. Gouden koepel, Kolo Moser-ramen, de eerste volledig functioneel voor patiënten ontworpen kerkruimte in Europa (afgeronde randen zodat patiënten zichzelf niet verwonden, verstoppingstoilet in elke bank voor noodgevallen). Zondagsmis is gratis; rondleidingen op zaterdag.
Hundertwasserhaus: het beroemde gebouw dat bezoekers verwarst
Het Hundertwasserhaus (Kegelgasse 36–38, 3e district) is een woongebouw — mensen wonen erin, het is privébezit, je kunt het interieur niet in. Maar de gevel (onregelmatige ramen, ongelijke vloeren, bomen die uit de balkons groeien, veelkleurige panelen) is een van de meest gefotografeerde in Wenen en de moeite waard om van buiten te zien.
Voor Hundertwasser’s werk aan de binnenkant: het KunstHaus Wien (Untere Weissgerberstrasse 13), het museum gewijd aan zijn leven en werk, 5 minuten lopen.
Het 9e district: Freud, Schubert, de bohemien buurt
Het Alsergrund (9e district) is de intellectuele buurt van Wenen — de universiteitsbuurt, met het Allgemeines Krankenhaus (het algemeen ziekenhuis, een van de grootste van Europa), de universiteitsgebouwen en een dichtheid van koffiehuizen en Beisl-restaurants die aan de studenten- en academische cultuur van de wijk herinnert.
Freud Museum (Berggasse 19) — de voormalige praktijk en het woonhuis van Sigmund Freud, bewaard met een deel van zijn meubels en objecten die niet naar Londen meegingen voor zijn vlucht in 1938. De divan is niet origineel (die is in het Freud Museum Londen); de bibliotheek, de studeerkamer en de wachtkamer zijn gereconstrueerd. €14 toegang.
Schubert-geboorteplaats (Nussdorfer Strasse 54) — het huis waar Franz Schubert werd geboren in 1797. Klein museum, gratis of goedkope toegang, meer voor Schubert-liefhebbers dan voor het brede publiek.
Nussdorf: het Heuriger-dorp aan het einde van de tram
Nussdorf (19e district, eindhalte tram D) is het Heuriger-alternatief voor Grinzing — rustiger, minder bezoekersgericht, met de Nussberg-wijngaard direct boven het dorp. De Heurigen hier zijn kleiner dan de bekendere in Grinzing maar ook authentieker voor reguliere Weense bezoekers.
De Nussdorfer Lände (de oeverkade) langs de Donau bij Nussdorf is een rustige wandelroute, ver van de toeristische kern, met uitkijk op de rivier en de wijngaardheuvels.
Dit zijn de plekken die Wenen geeft aan bezoekers die verder kijken dan de Ringstraße. Ze vereisen openbaar vervoer en iets meer planning, maar geen van hen is moeilijk te bereiken. En geen van hen heeft de wachtrijen die de grote bezienswaardigheden kenmerken.